lijst met preken

Home

 

 

 

Mattheus 16:1-4                                                                              

Genk, doopdienst, 16-9-2007

 

"Een wonderlijk teken" en "een betekenisvol wonder".

 

Gemeente van Christus,

Het is een wonder, de geboorte van een kind, nieuw leven, een nieuw mensenkind. Iedereen die ooit vader of moeder is geworden, zal dat beamen. Een wonder...., en dat dat hùn gegeven is, als vader en moeder.

Het leidt tot verwondering en dankbaarheid:

En inderdaad: je kunt alles weten van conceptie en ontwikkeling van embryo tot foetus etc.., maar toch blijft het ter wereld komen van een nieuw mensenkind: een wonder, een mysterie.

Een mens is verschenen ! verwant en vertrouwd, eigen en toch heel zichzelf. Dit mysterie vatte men vroeger vaak samen door te verwijzen naar het niet-concipieerbare: de eigen ziel van ieder mens. Iedereen die ooit de geboorte van een kind van dichtbij heeft mogen meemaken voelt iets van dit geheimenis, dit wonder.

 

Daar gaat het dus over, over een wonder, maar niet alleen over een wonder... het gaat ook over een teken... En daar wil ik het eerst maar eens over hebben.

Een teken: ja, daar vroegen de mensen rond Jezus naar. Het was niet de eerste keer: “Meester, wij zouden wel een teken van u willen zien”, zo vroegen enkelen al in hoofdstuk 12.

En nu weer: niet vriendelijk deze keer, maar uitdagend, om hem op de proef te stellen een teken. Vreemd eigenlijk, want Jezus had net een wonder gedaan: Hij had het volk te eten gegeven, de wonderbare spijziging... Brot für die Welt.


Waarom is er dan nog een teken nodig ? Is dat wonder dan geen teken ?

Jawel, maar niet iedereen ziet dat zo... Een wonder, iets wonderlijks, onverklaarbaars, wordt een teken als diegene die er getuige van is ... aan dat wonder betekenis toekent, die verder gaat dan het feitelijk gebeurde.... die verwijst ...

Het woord zegt het zelf: teken... betekent iets....

Een opvallende gebeurtenis, iets onverklaarbaars, een wonder, kàn een teken zijn. Hoeft niet...

Maar ook een een gewone gebeurtenis kan een teken zijn. Als het maar verwijzende kracht heeft... En dan wel met name als het verwijst naar een werkelijkheid die meerder is dan je op het eerste gezicht ziet.

 

En die toekenning van betekenis ligt bij de beschouwer. Wat voor de één een teken is, is dat voor een ander niet...

 

Zo vonden de farizeeën de wonderbare spijziging alleen maar een mirakel, zonder meer. Zij wilden daarin niets meer zien, geen betekenis toekennen. En wonderdoeners, ja die zijn van alle tijden, en wij leven wat dat betreft trouwens in de meest sceptische tijd ooit, alhoewel…. Kunt u zich voorstellen hoeveel wonderverhalen er in de oudheid niet de ronde moeten hebben gedaan. Jezus kon volgens velen geklassificeerd worden als één van de velen... 

Daarmee is hij – en daar gaat het hier om – de Messias nog niet. Hij moet nu maar eens – volgens de farizeeen – zichzelf legitimeren, zijn papieren laten zien, voor iedereen onweerlegbaar en ondubbelzinnig bewijzen waar hij zijn macht en gezag vandaan haalt.... daarom geen wonder, want dat zegt niets, maar een ondubbelzinnig teken, een teken uit de hemel... , zodat duidelijk is dat hij ook uit de hemel zijn gezag haalt.

 

Spannende vraag... Alles is op scherp gezet, zal ik maar zeggen. Bewijs u zelf ! Twee weken geleden trouwens ook.. weet u nog.. gelijkenis van de ja-zeggers nee-doeners...

en weer net als toen, reageert Jezus indirect, Joods, door een gelijkenis te trekken.... Hij zegt eigenlijk: Jullie hebben toch ogen in je hoofd en verstand in je kop.

Jullie kunnen toch naar de lucht kijken en het weer voorspellen. M.a.w. jullie kunnen de betekenis van natuurverschijnselen (rode luchten, zuidenwinden) toch al aardig ontrafelen, nou: open dan je ogen en kijk eens goed.  Als je het weer kunt voorspellen aan de hand van wat je waarneemt, dan moet je ook mijn positie ten opzichte van God kunnen vaststellen op grond van wat je waarneemt. Of zijn jullie blind !?  Of willen jullie het misschien niet zien !

 

Je kunt er toch niet langs kijken, het met je handen tasten, dat de Messiaanse tijd voor de deur staat... De hongerigen te eten geven, be-teken-t dat dan niets...?!. De blinden het gezicht weergeven, is dat geen Messiaanse taak. Krachten en machten die de mens kapot maken worden overwonnen: ziekten en kwalen worden genezen, uitsluitingsmechanismen worden doorbroken, boze geesten verdreven, hongerigen gevoed...

Kijk en lees ze ! Neem ze waar: de tekenen  van de Messiaanse tijd: Het koninkrijk is midden onder u: Open uw ogen en zìe.. De aanblik van de hemel weet u wel te duiden... en de tekenen van de tijd niet?

Jezus speelt de bal dus terug ! Hij hoeft zich niet te legitimeren. Dat is al ruimschoots gebeurd.

Zìj moeten nu maar eens over de brug komen en de tekenen verstaan... en zien waarnaar, naar wie ze verwijzen....

 

Maar ja, dat was hun bedoeling niet. Zij wilden Jezus alleen maar uitdagen, verzoeken, op de proef stellen... En als Jezus ziet dat er geen beweging in hen komt, gooit Hij er nog één zin overheen, een harde: 

Jullie vraagstellers, julie zijn niet zuiver op de graat, jullie willen niet zien. Jullie zijn een verdorven en trouweloze generatie, dat is een kwaadaardig en ontrouw gezelschap...

Hoe durven jullie eigenlijk een teken van mij te verlangen...

Nu: een teken zul je krijgen, zeker, maar ook dat zullen jullie wel weer niet ‘naar waarde schatten’... wel waarnemen, maar niet de verwijzing zien, de betekenis.... het teken van de Jona. En zo liet hij hen steen en vertrok.

 

En daar staan ze dan. Waarschijnlijk toch wel wat beduusd, die farizeeën en sadduceeën. Zij de zieners zijn blijkbaar ziende blind, horende doof, met al hun kennis dom...

En tegelijk zullen ze ook perplex hebben gestaan... want wat was dat laatste nou... Hoorden ze dat nou goed ?! Toch een teken ?  Ze kijken elkaar aan: het teken van de Jona ?

Wat moeten ze daar nou weer van denken ?

 

Voor de christelijke lezer van het evangelie, voor ons is het allemaal zonneklaar, voor hen duister...

Het teken van Jona is het teken van de man Gods die drie dagen in de buik van de vis verbleef (in de diepte van de dood, onderwater) en daarna weer mocht opstaan om Gods Woord te verkondigen aan een boos en overspelig geslacht. Het is het  3-dagen teken.... Het is de verwijzing naar Christus eigen 3daagse veldtocht tegen de machten van zonde, kwaad en dood, waaruit hij op de 3de dag zegevierend tevoorschijn kwam. De 3de dag, de dag waarop dood en hel verslagen zijn. Die dag, dat teken!

 

Het teken van Jona is het kruisteken en opstandingssignaal inéén.

Dat teken zul je krijgen èn als je dat teken ziet dan is het onmiskenbaar, dat het uit de hemel is. Want alleen God kan dat signaal geven... Alleen Hij die aan het begin van het leven staat, kan ook leven scheppen uit de dood.

Wonderen geschieden, maar het teken in het wonder zien is blijkbaar nog wat anders. Daarvoor moet je zelf ook uit je schulp komen en een stap zetten. Durven betekenis toekennen die verder gaat dan de feiten... geloven.. m.a.w.

 

Kinderen worden geboren: wat een wonder ! Maar het teken dat in de wonder zit verscholen verstaan en naar waarde schatten is nog wat anders...

De doop als sacrament komt ons te hulp. Door de doop wordt het leven van een mens naar z'n diepste waarde geschat.... waarde voor God. De doop openbaart de betekenis van het leven.

 

En aan ons vandaag de opdracht om dit wonder niet alleen waar te nemen maar ook naar waarde te schatten en dus te verstaan als een teken uit de hemel.

 

Hoe dan ? Welnu: wat is er gebeurd ?

Niet veel: een beetje water en twee namen die aan elkaar gebonden worden: De naam van het kind en de naam van God, drie-enig. Dat is alles. En net als degene naar wie het verwijst, is het zeer wel mogelijk om dit wel waar te nemen, maar niet naar waarde te schatten. Alles wel te zien, maar de betekenis niet te onderkennen, de verwijzing te missen.

 

En toch wordt de waterdoop, samen met het brood en de wijn van het Heilig Avondmaal in alle kerken wereldwijd als een van God gegeven teken erkend: als sacrament, d.w.z. De handeling wordt wel door mensenhanden verricht, maar eigenlijk is er even een fragment van het hemelse leven op aarde, gaat de hemeldeur even open...

 

Sacramenten, zij rusten in het Woord (ze zijn ons opgedragen, zij richten zij op het geloof (zonder het geloof zijn ze niets), zeker, maar toch zeggen ze soms meer dan alle mensenwoorden samen: Zij betekenen in hun eenvoudige materialiteit dat God ten goede aan en met ons handelt, dat Hij onze God wil zijn, dat Hij om ons geeft en zich voor ons geeft. Bevestigd en bezegeld in dat teken.

 

Zo zeker als het water het voorhoofd van de dopeling beroert, zo zeker staat de naam van de gedoopte in Gods Vaderlijke hand gegrift. Zo zeker als het water ten tweeden male het hoofd van de dopeling beroert, zo zeker neemt God de Zoon diens leven, met wel en wee, voor zijn rekening. Zo zeker als ten derden male het water het hoofde van de dopeling beroert, zo zeker wil Gods levensgeest het leven van de gedoopte bezielen.

 

Hebben wij dit teken gezien? Laten wij het naar waarde schatten wij het naar waarde, betekenis toe te kennen aan dit gebeuren:

Zolang God kinderen in ons midden zendt,

heeft Hij zich nog niet van ons afgewend !.

Gods wonder zien in dit natuurlijke feit: Gods trouw hierin onderkennen, dat zijn geschiedenis met ons nog door gaat. De doop spelt de geboorte tot het een het teken ten goede is geworden.

 

Ik rond af:

“Gij, o God, doet wonderen, Gij alleen”, zo zong de psalmist. En met deze woorden werd de dopeling op het spoor van deze God gezet... Een goede start is dat !

En nu verder: "Leer mij dan uw weg, o Heer… en "verenig ons hart".... net na die verzen: d.w.z. richt ons hart, dat naar zoveel dingen uitgaat op het ene nodige, te wandelen in de waarheid van dat leven, betekenis-vol. Die betekenis nooit uit het oog te verliezen.

Dat vereist concentratie (vereniging des harten) om op die weg te blijven. Er is veel dat ons afleidt. Verenig ons hart en voeg het saam... opdat wij het zullen kunnen: met open ogen, open oren door de wereld gaan om al Gods tekens te verstaan.

 

Wij leven allen in het wonder

En tegelijk leven wij daar zo makkelijk aan voorbij

en lopen we ons slaapwandelend droomwijs te maken,

dat 't leven gewoon is,

Maar het is bijzonder !

 

Lof en dank zij Christus, amen

 

 

 

 

 

 

lijst met preken