lijst met preken

Home

     

 

 

preek: een nieuwe mentaliteit
Genk, 18 11 2007

lezingen: Mt 17:1-8 (Hoort naar Hèm; en zij zagen Jezus)
Rom 12:1-8 (nieuwe mentaliteit)

Gemeente van Christus,
Als de stof die een onderwijzer/ leraar moet overdragen aan zijn leerlingen, al te omvangrijk wordt, dan zal een goede leraar zijn uiterste best doen om de stof in een zodanige vorm te gieten, dat zijn leerlingen het toch kunnen volgen.
Dus: hij zal zijn onderwerp afbakenen, uitweidingen schrappen, alles overzichtelijk indelen en in bevattelijke brokjes opdienen. En: Als hij het helemaal goed wil doen, dan geeft hij vooraf het schema waarin hij de stof heeft geperst... Didactiek: beroemde/beruchte bordschema.

Afin: het schema, een schemaatje, hoe handig is het niet, en niet alleen op school. Ook een fatsoenlijke boek is opgebouwd volgens een bepaald schema, meestal onzichtbaar in de woorden, maar aanwezig in het hoofd van de auteur, bepalend voor de inhoud, zeker een detective... of ook: Harry Potter. Een componist... een schema.

Een schema, reuze handig.
Het ordent het leven, het maakt het werk overzichtelijke. Je kunt niet zonder. Veel mensen gebruiken ook geestelijke schema's om de ingewikkelde werkelijkheid waarin wij leven wat overzichtelijker te maken; men deelt dan de mensen in in hokjes: Je hebt "ons soort mensen", en dan worden daar een aantal voorwaarden aan verbonden en je hebt “de” anderen.

 

vb. de onzen <> de anderen
- blank, een zekere sociale klasse, deftig <> niet blank, vierde wereld, vreemdelingen
- progressief, modern, weldenkend <> conservatief, achterlijk
- wij zijn vrij denkend <> zij zitten in een schema.. (jaja)
- de Walen <> de Vlamingen
Hoe simpeler een schema, hoe makkelijker en duidelijker het leven wordt....

Maar ook: hoe meer je het zicht op de echte wereld en de echte mensen kwijt raakt. Immers: past iemand niet in een schema, wordt hij of erin gewrongen, of gewoon genegeerd, bestaat hij eigenlijk niet voor jou.

Schema's, daarmee ga je -samenvattend- een ingewikkelde en boeiende werkelijkheid te lijf, om er gripp op te krijgen. en daardoor wordt onherroepelijk de werkelijkheid vertekend, gaat ze kapot: (Procrustesbed).


En waarom vertel ik dit nu allemaal ? Welnu: in onze tekst staat dit woord: "schema". luister maar, ik zal het eens letterlijk vertalen:

"Weest niet geschematiseerd overeenkomstig deze wereld"

Dus: a. laat je niet vangen in de schema's van deze wereld. Laat je niet gelijkschakelen.
ook b ; verzet je tegen al te simplificerend hokjesdenken, tegen het onwaarachtige en leugenachtige van allerlei schema's die je worden aangepraat door de politiek, door de reclame, of bij een borrelpraat.

Al die schema's doen de werkelijkheid geweld aan, en wat zij spreken waarde-oordelen uit over mensen die die mens geen recht doen.

Een christen, zegt Paulus, doet daar niet aan mee:
die doorbreekt de schema's van deze wereld, die loopt wat dat betreft niet in het gareel van de wereld, die denkt niet in de schema's en met de gangbare waardeoordelen, maar die...
(evangelielezing) Hoort naar Jezus.... enkel naar Hèm. Geen hokjes maar een luisterhouding, geen schema’, maar een attitude..

Christenen kijken elkaar dus niet naar de ogen, maar zien naar Christus
christenen horen niet naar wat “heren” zeggen, maar enkel naar de Heer. En... .vanuit dat horen naar Hem, leggen ze hun oor te luisteren bij wat er zoal verder nog wordt gezegd en proberen ze de geesten te onderscheiden, het goede, het en het godewelgevallige daaruit te halen.

Wat hoor je dan als je naar ‘Hem’ luistert.
Wel, laat ik het eerste vers erbij halen: Paulus begon zijn appèl met de lezers de barmhartigheden Gods in herinnering te brengen... hoe God al zo dikwijls goed voor ons is geweest, hoe God ons dagelijks bewijst, dat hij anders over de mensen denkt, anders over ons ook, anders dan wie dan ook.  Dat woord "barmhartigheid" blaast als het ware alles schemaatjes op: God betoont barmhartigheid aan wie Hìj barmhartigheid betonen wil, zegt de schrift, en hij ontfermt zich over wie hij wil. Door die souvereine manier van omgaan met zijn mensen worden alle menselijke hokjes weggevaagd.

Het sleutelwoord: barmhartigheid = de genade, waarvan wij leven.
Dat woord zet Paulus voorop. Daarop baseert hij zijn oproep om dan ook zelf als andere mensen te leven. Wie barmhartigheid betoond is, zal zelf niet onbarmhartig meer kunnen zijn.

M.a.w. dan passen ons de schema's van deze wereld niet meer. Dan verwerpen wij de harde oordelen en de onmenselijke maatstaven van deze wereld, dan meten wij voortaan met de maatstaf van Gods genade. Dan kennen wij de waarde van ieder mens, dan zien wij in ieder medemens een schepping van God, dan wordt het kleine groot, het onaanzienlijke ontvangt eer. Zo wordt het schema van deze wereld omgekeerd, op z'n kop gezet, of van binnenuit opgeblazen.

Dus: "Wees niet geschematizeerd overeenkomstig deze wereld"
maar, zo gaat Paulus verder: "Wordt hervormd"

eigenlijk staat daar: Onderga een metamorfose,

een gedaanteverandering.
Dus: enerzijds: Laat je niet vatten in de schema's dezer wereld als je het leven benadert.. en anderzijds: Verander! Wat , hoe ?
Wordt hervormd door de vernieuwing van uw denken.

Daar moet de metamorfose plaatsvinden. Eigenlijk is dat een beetje misleidend vertaald, alsof het over het denken, het verstand zou gaan, om kennis, intellect. Het gaat echter om meer: De oude vertaling had "gemoed". Dat was beter, maar is een beetje ouderwets woord.

Misschien zou hier het moderne woord "mentaliteit" het beste passen.
Daar gaat het om. Om de mentaliteit van de mens. Die moet vernieuwd worden. Die moet een metamorfose ondergaan. Daar begint de nieuwe mens... met een mentaliteitsverandering.

Een christen valt op, niet omdat hij op zij slimmer of vrolijker of gezonder dan andere mensen is. Neen een christen valt op, omdat hij een andere mentaliteit heeft.
Zijn "geest" (Latijn: “mens”) zit anders in elkaar, dan de tijdgeest.
Zijn gemoed is vol van Gods barmhartigheden... die Hij aan hem èn aan de wereld betoont. Dat bepaalt dan ook de manier waarop hij in de wereld staat.


Mooie, woorden, maar nu even reëel..
Als wij ons te binnen brengen wie wij zijn, mensen, gewone mensen, uit het stof verrezen, een bundel van lusten en emoties, gedachten en verlangens, half goed, half slecht, half vrij, half bepaald... en o zo beinvloedbaar. Laten we onszelf niets wijsmaken. Wij zijn geen haar beter dan anderen. De schemaatjes waarmee wij de wereld van nature telijf gaan.. och, we lijken wel doorslagen van buitenkerkelijke. En de mentaliteit in de kerk, kerken: Het zou soms eender welke vereniging of voetbal club kunnen zijn, als je ziet hoe men met elkaar omgaat.
De indeling van de mensheid in gelovigen-ongelovigen is ook een .. schema. en niet het minst gevaarlijke, zeker als het substantieel wordt gebruikt.

Paulus weet dat heel goed. Zijn brieven getuigen ervan, Hij kent z’n pappenheimers wel kent. God heeft – Buskes – rare kostgangers en het meeste rake dat je van gelovigen kunt zeggen is dat het zondaren zijn... Wat maakt hen dan anders, ons anders?

Misschien dit: wij proberen onze geest (“mens”) open te stellen voor de Geest van God/christus. Wij brengen ons, toch minstens zondag – te binnen, dat Gods barmhartigheden jegens ons niet ophouden. Dat zijn gunstbewijzen elke morgen nieuw zijn. Wij verlustigen ons in de goedertierenheid Gods.. en laten ons verlossen, bevrijden uit onze en andermans schema’s, hokjes, oordelen

En dan geldt. Gods genade werkt aanstekelijk, zijn barmhartigheid zet ons in beweging en zo kan het gebeuren dat wij - van de weeromstuit - bevangen worden door die geest, de mentaliteit van Christus, die Paulus concreet oproept in het vervolgen van dit hoofdstuk

geen afbrekers, maar opbouwers
geen haatzaaiers, maar liefhebbers,
geen kwaadwilligen, maar vredestichters,
geen machtzoekers, maar dienstbaren,
geen heersers, maar helpers,
geen rechters, maar redders.

Mensen kortom die het kwade niet de overhand laten krijgen, maar die vanuit een andere mentaliteit, horend naar Christus proberen het kwade te overwinnen door het goede te doen... zomaar..

amen.
 

 

 

 

lijst met preken