Home

lijst met preken

 

 

 

preek over Mattheüs 24           

Genk, 24 augustus 2008

 

tekst:    Indien men dan tot u zegt:

             Zie, Hij is in de woestijn, gaat er niet heen;

             Zie, Hij is in de binnenkamer, gelooft het niet. (vers 26)

 

Voor de lezing

Mensen speculeren bij tijden druk over het einde van de wereld… niet alleen gelovigen, maar eigenlijk iedereen: zie de vele films waarin de wereld vergaat… of bijna. Waarom ze dat doen, daarover valt veel te zeggen, maar ik denk dat het in elk geval ook iets te maken heeft met angst. Een mens kan namelijk veel, en hij kan ook steeds meer en steeds beter, maar toch blijft hij zich onzeker voelen..., Waarom? Wel: misschien hierom: de mens is / jij  bent / niet degene die de wereld bij elkaar houdt. Alles kan je zomaar uit handen vallen.

En dàt leidt tot angst, ongedefinieerde ongerichte angst (=kenmerkend voor angst, onderscheid met ‘bang zijn voor iets). Die gevoelens moet je onderdrukken èn toch kwijt, want bewust kun je er niet mee leven - angst voor ondergang, voor het moment dat alles uit de hand loopt, dat deze zijn wereld wordt verteerd, vernietigd door inwendige of uitwendige krachten. En diep daaronder de angst voor de eigen ondergang, het eigen einde, de dood.

 

En die angst komt eruit, kan eruit, bijv. in apocalyptische voorstellingen over het einde van de wereld, de planeet aarde. Katalysator bij uitstek in onze dagen is de grote milieucrisis… CO2, ijskappen, klimaatverandering… er kan geen gewone depressie meer zijn in de metereologie, alles verwijst naar de opwarming van de aarde, die in bepaalde presentaties apocalyptisch wordt. Een andere katalysator is momenteel de beurscrisis…

Tekenen der tijden, zegt men dan… oorlogen, geruchten van oorlogen, aardbevingen, natuurrampen etc...  En niet alleen sektes en Jehova-getuigen zijn hiermee bezig, ook in deftige protestants-evangelische kringen is het een geliefd onderwerp en wordt er gespeculeerd op en gewerkt met de angst van de mens.. En zo wordt de angst aangewakkerd en probeert men de toehoorder tot ‘bekering’ te brengen. Over manipulatie gesproken !

Verkeerde strategie: Angst kan mensen wel in de ban krijgen, maar nooit bekeren. Enkel liefde kan dat.

 

Maar zo zeggen onze eindtijdbroeders en zusters dan: De bijbel doet dat toch ook. En dan komen onvermijdelijk met Daniël’s visioenen en Ezechiël’s vergezichten, en natuurlijk: De apocalyps, de openbaring van Johannes... en als klap op de vuurpijl: Jezus doet het ook en dan komen er gedeelten uit Mattheüs ter sprake.

 

Voilà, laten we die dus maar eens lezen, dacht ik. Mattheus 24 3-13 & 26-31

 

Preek

Bijbelgedeelten zoals wij gelezen hebben, gaan over het einde van de tijden, dat is wel duidelijk, toch zijn het geen spoorboekjes, overzichtelijk schema=s zodat je precies kunt zeggen hoe ver de tijd al gevorderd is, neen: alle apocalyptische stukken zijn bedoeld als boodschap voor de tijd waarin de eerste hoorders/lezers leefden… Veel van die stukken zijn ook niet origineel…

Vers 29 is oorspronkelijk 800 jaar voor Christus, gesproken voor de mensen toen… hun eindtijd oproepend (Jesaja)

-- en een deel daarvan is in 600 voor Christus gesproken door Ezechiël

-- en hetvolgende verse was origineel en actueel in 200 voor Christus, de tijd waarin het boek op naam van Daniël een bestseller was,  (geciteerd in vers 15, 21 en 30).

-- En bij Mattheüs slaan precies deze woorden op de tijd van de eerste gemeente.. . en sommige delen ervan komen weer terug bij Johannes de ziener op Patmos, nog eens een generatie later..

 

M.a.w. volgens de bijbel kan elke tijd, het karakter van een eindtijd krijgen.. Dat alleen al moet ons voorzichtig maken ten opzichte van chronologieën. Trouwens. Wat staat daar in vers 36, notabene opgetekend uit Jezus’ mond...:

Van die dag en van die ure weet niemand, ook de engelen in de hemel niet, ja zelfs de Zoon niet, de Vader alleen…

Dat is toch een absoluut verbod op rekenarij. Toch zeker voor mensen die zichzelf fundamenteel schriftgetrouw noemen. (maar de maand / jaar heeft Jezus toch niet verboden, heb ik ooit horen zeggen, zonder verpinken)

 

Goed, wij lezen vandaag Mattheüs, en toen hij deze woorden opschreef, was het gevoel dat het einde nabij was heel sterk… onontwijkbaar: De tempel was verwoest, de Joden uit Palestina verdreven… de eerste christenvervolgingen een feit... Voor Mattheus en zijn lezers was het echt eindtijd, alles liep af, ging mis.

Het bestaan had al z’n vanzelfsprekendheid verloren en ook de gelovigen werden geplaatst voor de laatste vragen: Wij kunnen het zelf niet, dat is wel duidelijk, maar – in dit is de achterkant van deze stellige teksten: kan God het eigenlijk nog wel? Doet hij het nog wel? Of… is het mis. Zo verstaan klinken die teksten al heel anders.

 

Geen voorspelling van wat er allemaal nog gaat gebeuren, geen bangmakerij, maar bemoediging. Dat wil het zijn. Mattheus wil met deze woorden van Jezus de angstige gelovigen een hart onder de riem steken, zodat ze staande blijven als alles valt..

Zie, toe en wees niet verontrust; want dat moet gechieden, maar het einde is het nog niet

zegt Jezus, laat u niet van uw stuk brengen... Het is begin der weeën (6,8)

 

Hoort u, hoe nuchter dat klinkt. Het is het einde niet: Wil men u dat wijs maken, schudt dan uw hoofd en keer u af. Het is het begin der weeën...,

Hoort u hoe hoopvol dat klinkt ? Weeën...die kunnen lang duren, en erg pijnlijk zijn, maar ze leiden tenslotte ergens toe, naar de komst, de geboorte van iets nieuws, naar een hoopvol nieuw begin... Het hele hoofdstuk ademt diezelfde nuchterheid en tussendoor is er steeds naast nuchterheid ook troost en bemoediging... Het is het einde nìet!

 

Eén ding kunnen we dus al zeggen: Een ieder die deze gedeelten zó uitlegt, dat u er bang van wordt, die legt ze niet goed uit. Het zou hetzelfde zijn als over Daniël in de leeuwenkuil spreken op zo=n wijze, dat de toehoorder bang wordt gemaakt voor de kuil en de leeuwen. De bedoeling is toch bemoedigend. nl.. dat Daniël uìt de leeuwenkuil komt, dat al deze vreselijke dingen het einde nìet zijn..

 

Daarvoor worden we ook gewaarschuwd. Verschillende keren, Weest nuchter en waakzaam. Laat u niet in de war brengen door valse messiassen; wapent u tegen namaak-christussen, die van die angst misbruik willen maken. Als er in het gedruis van de tijd iemand komt met de boodschap: zie hier, is de Christus, de redder...geloof hem gewoon niet.

En als ze er wonderen en tekenen bijdoen... geloof hem niet.

en als ze duizenden mensen met glimlachende gezichten laten getuigen, geloof hen niet.

En als ze paradijzen beloven en u hun gouden beloften op TV zelfs laten zien...gelooft hen niet. Het zijn valse, onware Messiassen.

 

Heel scherp klinkt deze waarschuwing in vers 26. Daar wil ik tenslotte nog even bij stil staan

            Indien men dan tot u zegt:

             Zie, Hij is in de woestijn, gaat er niet heen;

 Zie, Hij is in de binnenkamer, gelooft het niet.

 

Ik vroeg mij af: Vanwaar die woestijn en vooral: vanwaar die binnenkamer.. en wat hebben die gemeen?

Beide kenmerken zich doordat ze een plaats buiten het gewone dagelijkse leven aanduiden. Zowel in de binnenkamer als in de woestijn kun je je onttrekken aan de druk en de dwang, de moeite en de zorg, de plichten en de verantwoordelijkheden die het gewone mensenleven, het mede-menselijk leven, het samenleven, de samenleving, kenmerken.

 

Woestijn

De sekte der Essenen bijv. zonderde zich letterlijk af van de wereld door zich terug te trekken in de woestijn. Daar leefde men buiten de boze wereld  in reinheid met enkel uitverkorenen, volmaakten... in de woestijn achter de muren van een gesloten klooster...

Zij distantieerden zich van het gewone, openbare leven, schudden a.h.w. het stof van hun voeten en trokken zich terug in hun eigen smetteloze paradijs. Daar leefden zij zich dagelijks de handen wassend in onschuld ver weg van de ozo boze wereld.

 

Welbeschouwd kenmerkt deze houding nog steeds vele sekten en wordt door vele valse profeten en messiassen een soortgelijke beweging gesuggereerd... De mensen uit het gewone moeilijke en zorgelijke leven lokken door ze terzijde van het leven, een bestaan in zuiverheid en onschuld voor te spiegelen.

Denk maar aan de Baghwan, inmiddels al lang geleden, maar toch. Een paradijs schonk hij de zijnen, zelfs letterlijk in de woestijn in Amerika. Maar denk ook gewoon aan de slogans van de vele secten en kerkelijke groepen… die je een verlossing voorspiegelen, doordat je je afscheidt van het gewone leven: ‘afgescheidenen’ zuiveren. Communes.

De woorden die ze gebruiken zijn zelfs bij tijd en wijle precies dezelfde als in de kerk... geloof, verlossing, boze wereld..., maar ze zijn onwaar, vals, want ze suggereren dat er twee werelden zijn. In de ene, de gewone wereld leef je slecht, word je besmet… in de wereld van groep erbuiten… leid je een zuiver leven, in de ‘woestijn’ …

Nu Jezus heeft wel in de woestijn geleefd, en werd er verzocht, maar na de beproeving te hebben doorstaan, is hij teruggekeerd naar het gewone leven, dààr heeft hij met de zijnen geleefd, daar heeft de mensen verlost… en ook na hun verlossing… bleven ze leven temidden der mensen… trokken zich niet terug met de uitverkoren in de woestijn..

 

Jezus verlost ons niet van de wereld, of uit de wereld, maar ‘in’ de wereld. En de idee dat je de wereld zou kunne verlaten, inwisselen voor een betere is een illusie: de wereld, de ene wereld, het ene leven, zit in je. Ook als je eruit gaat, gaat die mee.

Het evangelie is geen manier om het leven te ontvluchten…of het kwaad te vermijden, neen: het is een boodschap voor mensen die gebogen en gebroken als ze soms zijn door het leven zijn..., temidden van hun daden en de gevolgen ervan…. die daar verder leven omdat God hen niet alleen laat.. met hen mee is, in hun nood in hun schuld..

 

            AIndien men dan tot u zegt:

             Zie, De REDDER is in de woestijn,

            gaat er niet heen;

 

 

binnenkamer

            Indien men tot u zegt:

             Zie, DE REDDER is in de binnenkamer,

            gelooft het niet.@

 

De binnenkamer: dat is de verborgen ruimte in het huis, de schuilplaats bij een inval of - in vredestijd - de kamer voor meditatie en gebed. En inderdaad: Ook Jezus verwijst ons wel naar de binnenkamer, om ons voor God te stellen en te bidden, maar wederom  niet als doel op zich, maar enkel om daardoor gesterkt weer naar buiten te komen om in de storm van de geschiedenis te gaan staan en midden in de wereld Gods koninkrijk te zien komen en zijn wil te laten geschieden... Het is dezelfde fout als bij die woestijnpredikers: Verwarring van tijdelijk middel en eeuwig doel, waardoor de woorden hetzelfde klinken maar toch wezenlijk anders zijn.

 

Ja gevaarlijk is dit, want het bederf van het beste is het slechtste.

 

Ook dit is hoogst actueel. Heel de sfeer van onze tijd, de hernieuwe religiositeit flirt toch wel erg met de gedachte dat enkel de binnenkant van het bestaan van belang is. Heel het leven wordt gepsychologiseerd Heel het bestaan wordt herleid tot een innerlijk proces.

Alles draait dan om de binnenwereld, die zonder inhoudelijk contact met de bonte en boze buitenwereld rechtstreeks lijkt aangesloten op de mystieke bovenwereld. Mediums bemiddelen, channelen van de hemel rechtstreeks tot in de binnenkamer van de ziel.

En de vraag is opnieuw en hetzelfde: Waar is de wereld gebleven die God zo lief had.

Waar is de nuchterheid, de waakzaamheid midden in het aards gewoel, waar is de verantwoordelijkheid en de naastenliefde gebleven midden in het medemenselijke en maatschappelijk bestaan ??

 

Geofferd op het altaar van de eigen ziel, die trouwens die last helemaal niet aankan. Net zoals dat concrete aardse leven geofferd wordt op de altaar van de zuiverheid bij de sekten.

 

Daarom gemeente moeten wij ons niet van de wijs laten brengen door het rumoer daarbuiten; Het is de oude wereld die kraakt in haar voegen. Dat hoort erbij en dat doet ze al eeuwen.

Wij moeten ons daardoor niet laten opjagen naar de woestijn of naar de binnenkamer.

Neen: de komst van de ware Messias geschiedt dààr, daar middenin: midden in de tijd, midden in het wereldgebeuren.  En dáár zijn zijn zijn volgelingen dan ook gesteld, om in Hem te geloven, waakzaam en nuchter te zijn en te volharden, trouw te blijven aan God en zijn gerechtigheid.

Daar, in het gewone dagelijkse leven, temidden van en ten opzichte van de mensen om ons heen. En wat er ook woedt of tegenwroet: deze levensstijl heeft toekomst… dat is de boodschap van dit evangeliegedeelte.

 

Amen


 

 

Aanvangslied: gezang 448: 1 en 2

vg

gezang 448: 3 en 4

kyriegebed (Psalm 31)

zingen psalm 31: 1 en 7

lezen psalm 31 vers 24

                        Hebt de HERE lief, al zijn gunstgenoten

                        Hij bewaart die hem trouw zijn

                        Maar wie zich laat gaan in hoogmoed

                        die doet hij betalen, veelvoudig

                        weest dan sterk, onverslagen van hart

                        gij allen die die hoopvol op de HERE wacht..

zingen: psalm 31: 18 en 19

gebed

Schriftlezing: Mattheüs 24: 3-13 & 26-28

lied: gezang 300: 1, 2 en 6

preek

lied: gezang 297

geloofsbelijdenis met KLEIN GLORIA

dankgebed en voorbeden

collecten

slotlied: gezang 488A: 1 en 2

 heenzending en zegen / Aamen..@ (gezang 456:3)

 

 

 

lijst met preken