FAQ....
Frequently Asked Questions |
Heeft Jezus zelf de kerk gesticht?
Neen, Jezus heeft de kerk niet gesticht zoals wij
die nu kennen. Jezus heeft volgens de evangelieverhalen wel zijn volgelingen
er op uit gestuurd om zijn verhaal verder te vertellen. Ook heeft hij ze
opdracht gegeven om geregeld samen te komen om ‘het brood te breken’, d.w.z.
om samen te eten en te drinken en Hem te gedenken. Van hieruit is de kerk
langzaam gegroeid.
Hebben de protestanten dezelfde bijbel als de
rooms-katholieken?
Ja (en neen.)
Ja, want alle bijbelboeken die de
protestanten in hun bijbel hebben staan (66 stuks), staan ook in de bijbel
die de rooms-katholieke kerk gebruikt. (canonieke boeken) Als de teksten in
het Nederlands niet letterlijk overeenkomen, wordt dat veroorzaakt doordat
de protestanten en de katholieken verschillende vertalingen gebruiken,
verder niet. Trouwens de Nieuwe Bijbelvertaling die begin 21ste eeuw
verscheen, is een gezamenlijk project van Protestanten en Katholieken, juist
om dit soort vragen te ondervangen.
Neen, want naast die 66 die ze
gemeenschappelijk hebben, zijn er in de rooms-katholieke bijbels nog eens 8
extra boeken opgenomen (deutero-canonieke boeken). De protestanten kennen
die boeken natuurlijk ook wel, maar vinden die niet van hetzelfde niveau als
de èchte bijbelboeken (zij noemen die boeken dan ook: Apocriefe boeken). Zij
laten die dus meestal weg in hun bijbeluitgaven. Dit verschil is echter van
weinig betekenis.
Waarom bidden protestanten niet tot Maria?
Omdat Maria ‘God’ niet is en ook niet goddelijk. De bijbelse boodschap
stelt zeer nadrukkelijk dat enkel God aanbeden mag worden. Deze afwijzing
van de aanbidding van Maria betekent echter niet dat wij Maria niet
hoogachten. Dat doen de meeste protestanten zeker. Zelfs een zekere
symboolfunctie kan aan haar toegeschreven worden. Eigenlijk is de
protestantse kerk daarmee helemaal in lijn met de oud-christelijke kerk van
de eerste eeuwen, die ook nadrukkelijk bepaalde dat Maria wel venerabilis
(eerbied-waardig) is maar niet adorabilis (aanbid-waardig). De
Mariale dogma’s (over de onbevlekte ontvangenis, en haar altijd
durend-maagd-zijn en haar ten-hemel-opneming zijn trouwens) van tamelijk
recente datum (de laatste pas van 1951).
Naar het begin
Hoeveel sacramenten hebben de protestanten en
waarom?
Twee, omdat protestanten bij alles wat ze doen
altijd zoeken naar een bijbelse basis. Welnu: In de evangeliën wordt
nadrukkelijk aan de volgelingen van Jezus de opdracht gegeven om ‘te dopen’
in zijn naam en om ‘brood en wijn’ tot zijn gedachtenis te
gebruiken. Hier vinden de protestanten de legitimatie voor de twee
kerkelijke handelingen (doop en tafelviering), die wij sacramenten zijn gaan
noemen. Een even duidelijke opdracht uit Jezus’ mond tot het in zijn naam
afnemen van de biecht, het confirmeren van dopelingen, het zalven van
zieken, de inzegening van het huwelijk en de wijding van priesters hebben de
meeste protestantse kerken niet in de bijbel gevonden. Wat natuurlijk niet
betekent dat de protestanten daar perse tegen zijn ofzo. Neen: Zij zien het
enkel niet als een sacrament.
Hebben protestanten ook heiligen?
De protestantse kerk gelooft met de kerk van alle
eeuwen in de ‘gemeenschap der heiligen’, maar zij verstaat dat niet zo als
de roomse kerk dat eeuwenlang heeft gepredikt, nl. in de zin dat er
‘daarboven’ overleden mensen zijn, die door hun extreem vrome en
godsdienstige levensloop, het recht hebben om voor ons bij God tussenbeide
te komen om bepaalde zaken te regelen, laat staan dat de paus hier beneden
kan beoordelen of iemand daar dan wel of niet voor in aanmerking zou komen.
Dit vinden protestanten over het algemeen een belachelijke gedachte.
Heilig volgens de bijbel betekent niet: bijzonder
vroom, maar door God apart gezet. Zo wordt in de bijbel gesproken
over Israël als een ‘heilig’ volk. Ook de christelijke geloofsgemeenschappen
worden door de apostel Paulus aangesproken met ‘heiligen’. Dat betekent dat
zij door God ‘apart gezet’ zijn om Hem present te stellen op aarde.
Voorbeeldige en inspirerende mensen zijn er gelukkig in overvloed, ook onder
de ‘heiligen’. Die houden wij dan ook in ere, maar aanbidden wij zeker niet.
In protestantse kerken zijn geen beelden?
Dat geldt meestal wel voor de kerken, die
voortgekomen zijn uit de reformatie van
Calvijn, die strenge regels hanteerde bij de hervorming van de liturgie
en het kerkinterieur. Hij zei betreffende de eredienst: Alleen datgene
wat de bijbel ons letterlijk oplegt, dat mogen en moeten wij doen. Al de
rest moet uit de liturgie en de gebouwen verwijderd worden (orgels, beelden,
altaren, schilderijen etc..). Dit was een duidelijk reactie tegen de enorme
wildgroei die in de late Middeleeuwen was ontstaan en die een kerkgebouw
soms meer deed lijken op een religieuze marktplaats dan een ‘huis van God’.
Calvinistische kerken (ook wel hervormde of gereformeerde kerken genoemd,
waaruit later zijn voortgekomen de meeste vrije kerken: methodisten,
baptisten, evangelische kerken en pinkstergemeenten) zijn dan ook meestal
kaal en de liturgie is heel sober.
Luther, de eerste reformator, was hierin veel milder. Hij hanteerde de
leus: Alles wat de bijbel niet expliciet verbiedt, mag blijven. En
volgens Luther verbood de bijbel niet het maken van beelden op zich, maar
enkel het aanbidden ervan. Lutherse kerken zijn dan ook rijker
versierd dan calvinistische en ook de liturgie is rijker.
Vandaag de dag verdwijnen deze verschillen trouwens
spontaan.
Waarom hebben jullie geen Jezus aan het kruis
(crucifixen)?
Protestanten zijn tegen het afbeelden van ‘God’ en
‘Jezus’. Omdat vroeger aan de crucifix ook magische kracht werd
toegeschreven en het als een uitgesproken rooms symbool werd ervaren, hebben
de protestanten zich hier uit ‘protest’ tegen gekeerd. In plaats daarvan
kozen zij voor een
hugenotenkruis of voor een eenvoudig (leeg) kruis. Sommigen zien daarin
trouwens ook een correctie op de fixatie van de roomse kerk op de
gekruisigde Christus. Immers het Paasfeest suggereert toch dat het ‘kruis
leeg’ is en Christus lééft.
Is de VPKB nu Luthers of Calvinistisch?
De VPKB is een samengaan van de oude Protestantse
kerk van België (PKB), de oude Hervormde Kerk van België (HKB) en enkele
Gereformeerde kerken in België. Deze drie waren allemaal op het calvinisme
geöriënteerd, zij het de één wat nadrukkelijker dan de andere.
Lang geleden is de onafhankelijke kerk van de methodisten al in de PKB
opgegaan.
Sinds kort hebben enkele evangelisch-lutherse kerken een partnerschap met de
VPKB gesloten. Ook zijn enige Duitstalige gemeenten lid van de VPKB (in de
Oostkantons) en is de officiële Duitstalige gemeente voor de regio
Antwerpen-Brabant-Limburg nauw met de VPKB verbonden. Dus je kunt wel
stellen dat de VPKB beide bloedgroepen in zich heeft. Qua kerkstructuur
neigt de VPKB dus naar het calvinistische model, maar met een aantal
gemeenten heeft zij ook heel wat Lutherse trekken in huis
Doen protestanten ook hun plechtige communie?
Nee en ja.
Nee, want de plechtige communie hoort bij
het vormsel en het vormsel is een sacrament, dat de
protestanten niet kennen. Er is dan ook geen ritueel rond het 12de
levensjaar. Wel krijgen de meeste protestantse kinderen dan een bijbel (hun
eigen bijbel) en gaan ze van dan af naar de 'catechese' om geloofsonderricht
te krijgen. Als ze - tegen hun 17de, 18de jaar, voldoende kennis hebben van
waar het in de bijbel en de kerk nou eigenlijk om gaat, dan worden ze
gevraagd 'belijdenis van hun geloof te doen' te doen. In een zondagse
eredienst (vaak rond Pasen) spreken zij dan voor de verzamelde
geloofsgemeenschap uit, dat zij in 'God geloven' en 'lid willen worden van
de kerk'. Vroeger mocht men ook pas voor het eerst aan het Heilig Avondmaal
deelnemen als men z'n geloofsbelijdenis gedaan had. In veel protestantse
kerken is deze koppeling opgeheven.
Zo bezien, lijkt het toch wel weer een beetje op het
vormsel, maar dan later (op de grens van de volwassenheid). Vandaar neen
en ja. Trouwens: De protestantse kerken van de Lutherse traditie hebben
een soort tussenvorm: de confirmatie, wat hetzelfde woord is als het Franse
woord voor vormsel (confirmation).
Wat zijn de regels van goed en kwaad bij het
protestantisme.
De vraag is heel makkelijk en heel moeilijk te
beantwoorden.
Heel makkelijk, want de protestantse kerk baseert
zich ook voor de vragen van goed en kwaad op de bijbel. En de 10 geboden (te
vinden in Exodus 20 en Deuteronomium 5) zijn heel duidelijk: Geen
andere goden, niet altijd en alleen maar werken, je ouders respecteren, niet
doodslaan, niet echtbreken, niet stelen etc..
In het Nieuwe Testament lezen we de samenvatting van alle geboden: God
liefhebben en je naaste liefhebben als jezelf... Dat is dus duidelijk.
Heel makkelijk, zei ik, maar ook heel moeilijk, want
je kunt vragen: wat betekent dat dan precies en concreet in dit of dat
geval. En dan moet je dus met elkaar gaan praten, goed nadenken, je
verstand gebruiken en altijd maar weer kijken. Als ik nu dit doe, of dat
…wordt de liefde tot God daarmee gediend, wordt mijn naaste daar beter van.
Een goede samenvatting is het volgende principe (van
Albert Schweitzer):
Bij alles wat ik doe moet ik me laten leiden
door het principe dat ik geen schade toebreng aan het leven.
Kennen protestanten Allerheiligen en Allerzielen?
Nee, want beide feestdagen (die uit de Middeleeuwen
dateren) zijn gebaseerd op typisch rooms-katholieke opvattingen omtrent
hemel, hel en vagevuur. Zo veronderstelt Allerheiligen dat de 'heiligen'
voor ons nog een goed woordje zouden kunnen doen (voorspraak). En
Allerzielen veronderstelt dat wij nog wat kunnen doen aan het eeuwig lot van
onze voorouders. Beide ideeën worden in de protestantse traditie afgewezen.
Dit wil overigens niet zeggen, dat protestanten rond die dagen niet ook naar
het kerkhof gaan om 'hun doden' te gedenken.
Beeldvorming van de paus door protestanten
Zoals je zelf ongetwijfeld weet hebben de
protestanten geen paus, dus ook geen eenduidige mening over de paus. Voor
een protestantse die-hards is het instituut 'paus' een doorn in
het oog en de theologie erachter (opvolger van Petrus, door Jezus zelf aangesteld en
dus hoofd van de kerk direct onder Christus) godslasterlijk.
Deze zelfde groep is het echter meestal eens met de paus in zijn
micro-ethische standpunten (abortus, euthanasie)...
Een grote middenmoot van de protestanten is net als de grote middenmoot van
de katholieken (eigenlijk moet je altijd consequent zeggen
Rooms-katholieken): zij laten de paus (met zijn hof = curie) maar praten en
doen gewoon wat zij vinden dat christelijk is en wat kerk moet zijn.
Een kleine groep protestanten die erg geïnteresseerd is in de wereldwijde
opbouw van de kerk (katholiek = op het geheel gericht) en die vinden dat ook
zichtbare eenheid belangrijk is voor de geloofwaardigheid van het getuigenis
- ook in de kerkelijke organisatie dus - dromen soms wel eens van een
pauselijk ambt als een symbool van de eenheid van alle christenen
(een beetje zoals de ceremoniële en symbolische rol van een koning in een
parlementaire democratie). Duidelijk is dat zo'n paus natuurlijk wel zijn
machtsaanspraken zou moeten laten varen en de andere kerken als volwaardige
partnerkerken zou moeten erkennen, wat tot op heden niet het geval is.
ds. Dick Wursten (ook te vinden op de site van de
VPKB) |
