de Alpha-cursus: het gevaar van simplisme

in de vorm van een lezersbrief aan de redactie van Contextueel

Geachte redactie. Via via valt mij de laatste tijd uw periodiek zomaar in de schoot, die ik dan ook met aandacht probeer te lezen, want zulke geschenken mag je niet verachten. Getroffen werd ik door de mededeling in de briefwisseling tussen Nelly Boot en Lenneke Marchand, dat zij gebruik maakten van de Alpha-cursus, in Nederland verspreid door de I.Z.B. (Contextueel: februari 2000). Het toeval wilde (Dei providentia, hominis confusione) dat ik dezelfde dag dat ik dat stukje las in een kast in een mij tijdelijke (d.w.z. als consulent) toegewezen kerk enkele exemplaren zag liggen van de Alpha-cursus. Ik kon de verleiding niet weerstaan er eentje mee naar huis te nemen.

Ik was door het artikel al gewaarschuwd dat het ‘wat evangelical’, om niet te zeggen ‘arminiaans’ zou kunnen zijn. Maar ach, dat geeft niet. Soms moet je het dogma toch wat scheef trekken, heeft iemand met enig gezag eens gezegd. Dus in een ingeslapen omgeving kan een scheutje Arminius geen kwaad. Vind ik ook, moet kunnen ! De bijbel doet het per slot van rekening zelf ook afwisselend Gomariaans en Arminiaans. Maar, bij nadere bestudering van het boekje (het betrof slechts het werkboek voor deelnemers), was het dan ook niet dàt waarover ik viel, maar ik struikelde frontaal en volledig over het ongehoorde simplisme van deze cursus (waarvan het arminianisme dus een gevolg is). Ik dacht uit de pers begrepen te hebben, dat deze cursus echt ‘iets nieuws’ was, maar dat was het totaal niet. Het was nog maar eens van hetzelfde deeg een brood: Navigators revisited. Het nieuwe zal dan wel wel zitten in de mij onbekende (maar op het eerste gehoor ook niet erg sympathiek voorkomende, want naar Scientology riekende, maar deze opmerking hoeft u niet serieus te nemen, want ik srpeek hier over zaken waar ik geen kennis van heb genomen en waarover ik dus eigenlijk zou behoren te zwijgen) het gehele proces omvattende sociaal-psychologische omkadering van de cursus.

Waar zit de steen des aanstoots dan ? In het theologische fundament van de cursus, of beter: in het gebrek daaraan. De cursus is gewijd aan het antwoord op de vraag: Wie is Jezus?  Dat lijkt mij een zeer goede inzet. Cruciaal is nu echter de wijze waarop men de deelnemers laat zoeken naar het antwoord.

Vanuit pedagogisch-didactisch oogpunt is er dan heel veel mogelijk. Leerrijk, bruikbaar en voorbeeldig is voor mij nog steeds het boek van E.R. Jonker: Aan het woord komen.(Zoetermeer 1992), maar dit terzijde.

Welke weg kiest men in de Alpha-cursus ?

Antwoord: de 19de eeuwse weg, onvoorstelbaar ! Eerst wordt de betrouwbaarheid van de Schrift vanuit historisch on-kritisch onderzoek gesuggereerd, waarna meteen geconcludeerd wordt naar de letterlijke en direkt toepasbare inhoudelijke waarheid en relevantie van elke bijbeltekst. Van een ‘hermeneutisch probleem’ heeft men nog nooit gehoord... Afin: Ik verklaar mij nader door de twee eerste bladzijden van dit cursusboekje te bespreken.

Het eerste belanghebbende wat we over Jezus leren is dat Hij werkelijk geleefd heeft.

Tacitus, Suetonius en Jozefus zeggen het toch. En het Nieuwe Testament natuurlijk ook. Okay, Deze historische excercitie doe ik met mijn catechisanten ook wel eens, echter  in het besef dat er tussen historische feiten van 2000 jaar geleden en existentiële waarheden in het heden een enorme kloof kan liggen.