Guillaume Apollinaire (1880-1918) · le Bestiaire, ou Cortège d'Orphée (1911, gravures Raoul Dufy)

Orpheus

Admirez le pouvoir insigne
Et la noblesse de la ligne :
Elle est la voix que la lumière fit entendre
Et dont parle Hermès Trismégiste en son Pimandre.

Bewonder de opmerkelijke kracht
En de adeldom van de lijn:
Dat is de stem die het licht laat horen
En waarvan Hermes Trismegistus in zijn Pimander spreekt.

Admire the remarkable power
and the nobility of the line:
it is the voice that light made heard,
of which Hermes Trismegistus speaks in his Pimander.

Apollinaire's note: see below - there also more context.
If in a hurry: Pimander refers to part of the Corpus Hermeticum containing metaphysical philosophical revelations/insights attributed to Thoth, the Egyptian god of wisdom, whom the Greek named Hermes Trismegistus ('Hermes the thrice-greatest').

Admirez le pouvoir insigne
Et la noblesse de la ligne.
Il loue la ligne qui a formé les images, magnifiques ornements de ce divertissement poétique.

Bewonder de opmerkelijke kracht
En de adeldom van de lijn:
Hij looft de lijn, die de beelden vormgeeft, prachtige ornamenten bij dit poëtisch tijdverdrijf.

Admire the remarkable power
and the nobility of the line:
This passage praises the strong line visible in these images, splendid decorations of this poetic entertainment.

Elle est la voix que la lumière fit entendre
Et dont parle Hermès Trismégiste en son Pimandre.
" Bientôt, lit-on dans le Pimandre, descendirent des ténèbres ... et il en sortit un cri inarticulé qui semblait de la lumière."
Cette voix de la lumière, n'est-ce pas le dessin, c'est-à-dire la ligne. Et quand la lumière s'exprime pleinement tout se colore. La peinture est proprement un langage lumineux.

Het is de stem die het licht laat horen
En waarvan Hermes Trismegistus in zijn Pimander spreekt .
""Spoedig daalde het duister neer... en daaruit steeg een ongearticuleerde schreeuw op die de stem van het licht leek."
Is deze stem van het licht niet de tekening, dat wil zeggen de lijn ? En wanneer het licht zich volledig uitdrukt krijgt alles kleur. Schilderkunst is een lichtende taal.

it is the voice that light made heard,
of which Hermes Trismegistus speaks in his Pimander.
'Soon,' one reads in the Pimander, 'shadows fell... and out of them came an inarticulate cry that seemed the very voice of light.
Is not this voice of light the craft of drawing, that is to say, the line? And when light fully expresses itself, all things take on color. Properly speaking, painting is luminous language.

Extra background

Pimandre is the old French name for the Poimandres, the first treatise of the Corpus Hermeticum: Greek religious-philosophical texts from Roman Egypt (first to third century AD), attributed to Hermes Trismegistus, in whom the Greek Hermes and the Egyptian Thoth were merged. The West came to know them through Marsilio Ficino's Latin translation (1463, printed 1471), which carried the title Pimander. In the opening vision Poimandres, the divine Mind, shows the narrator a boundless light; then a darkness descends and turns into something moist and murky, from which an inarticulate cry goes up.

Apollinaire quotes the French translation by Louis Ménard (Hermès Trismégiste, Paris 1866), in the shortened form in which Ménard himself cites the passage in his introduction. He then gives the 'voice of light' a turn of his own: it becomes the drawn line, and so a tribute to Dufy.

Extra achtergrondinformatie

Pimandre is de oude Franse naam voor de Poimandres, het eerste traktaat van het Corpus Hermeticum: Griekse religieus-filosofische teksten uit Romeins Egypte (eerste tot derde eeuw na Chr.), toegeschreven aan Hermes Trismegistus, in wie de Griekse Hermes en de Egyptische Thoth zijn samengevloeid. Het Westen leerde ze kennen door de Latijnse vertaling van Marsilio Ficino (1463, gedrukt 1471), die de titel Pimander droeg. In het openingsvisioen toont Poimandres, de goddelijke Geest, de verteller een grenzeloos licht; dan daalt een duisternis neer die verandert in iets vochtigs en troebels, waaruit een ongearticuleerde kreet opstijgt.

Apollinaire citeert de Franse vertaling van Louis Ménard (Hermès Trismégiste, Parijs 1866), in de verkorte vorm waarin Ménard de passage zelf aanhaalt in zijn inleiding. Daarna geeft hij de 'stem van het licht' een eigen wending: ze wordt de getekende lijn, en zo een eerbetoon aan Dufy.