II. Beschlussrede - Nicolaus Herman

Origineel (Vroegnieuwhoogduits)	Vertaling (Nederlands)
II. Beschlussrede. Dieses Büchlein hie sein End soll han, Zum Bschluss will ich den thewren Man rühmen, der mir viel guts gethan.	II. Slotrede. Dit boekje moet hier nu eindigen, tot besluit wil ik de dierbare man roemen, die mij veel goeds heeft gedaan.
Der best Poet Virgilius preist hoch sein Kaiser Augustus, drumb dass er gross gnad und wolthat empfieng von seiner Maiestat: sollt ich denn nicht auch mein Patron preisen, den Herren Florian, der mir mit gnaden ist geneigt und so viel gutthat hat erzeigt? Denn dass ich jzt kann tichten ein Gsang, solchs hab ich alls dem Herren zu dank, und so jemand hat pfallen dran, der dank nicht mir, sondern dem Man. Jzt wärm ich mich bey seinem fewr, singen und tichten war mir sonst thewr, ja dass ich jzt die Stund noch leb, nach Gott die ehr ich jm geb. Durch sein Hülff ich erhalten bin, mein Haus und Hof wär sonst dahin, auch wär mein Bettel längst verzehrt, sein foderung mein Kinder nährt. Denn da mein hoffnung gar schlug umb, und mir ein Wetter ungestümb mein zuversicht, drauff ich mich liess, macht gar zu nicht und ungewiss, und do jederman von mir geht, meins leids er mich allein ergetht, und sprach: Ich will dem alten Man, der bey der Jugend fleiss gethan, sein trewer dienst geniessen lan, dass er mög unterhaltung han.	De beste dichter, Virgilius, prees hoog zijn keizer Augustus, omdat hij grote genade en weldaden ontving van zijn majesteit: zou ik dan niet ook mijn beschermheer prijzen, de heer Florian, die mij genadig is genegen en mij zoveel weldaden heeft getoond? Want dat ik nu een gezang kan dichten, heb ik geheel aan deze heer te danken, en als iemand eraan welgevallen heeft, dank dan niet mij, maar deze man. Nu warm ik mij bij zijn vuur, zingen en dichten was mij anders zwaar, ja, dat ik nu op dit uur nog leef, die eer geef ik hem, na God. Door zijn hulp ben ik behouden, mijn huis en erf waren anders vergaan, ook mijn schamele bezit was lang verteerd, zijn steun voedt mijn kinderen. Want toen mijn hoop geheel omsloeg, en een onstuimige storm mijn vertrouwen, waarop ik steunde, geheel teniet deed en onzeker maakte, en toen iedereen bij mij wegging, troostte alleen hij mij in mijn lijden en sprak: "Ik wil de oude man, die zich voor de jeugd heeft ingezet, van zijn trouwe dienst laten genieten, zodat hij in zijn onderhoud is voorzien."
Drauff er für mich gebeten hat die Kaiserliche Maiestat und trewlich geredet mein wort: Herr Christe, zahl’s jm hie und dort. Seiner Fürbitt ich genossen hab, sonst gieng ik jzt am Bettelstab. Durch jn hab ich im Alter ruh und bring mein zeit mit tichten zu, damit ich offt mein schmerzen lind, wenn’s Podagra nicht gar zu schwind mich reisst und mir ein Poss auffsetzt, mit tichten wird mein hertz ergötzt.	Daarop heeft hij voor mij gepleit bij de keizerlijke majesteit en trouw voor mij het woord gevoerd: Heer Christus, beloon het hem hier en daar. Van zijn voorspraak heb ik genoten, anders liep ik nu met de bedelstaf. Door hem heb ik rust op mijn oude dag en breng ik mijn tijd door met dichten, waarmee ik vaak mijn pijn verzacht, wanneer de jicht (podagra) niet al te heftig aan mij trekt en mij parten speelt; door het dichten wordt mijn hart verheugd.
Wer wissen will, wann kompt die gunst: er liebt für alle ding die kunst und ist gelerten Leuten geneigt, jn alle gunst und lieb erzeigt. Er foddert sie, wo er nur kann und nimmt sich jrr uffs trewlichst an. Die Musici und Cantorey dürften sich seiner trösten frey, er ist jr Vater und Patron: zahl’s jm, Herr Christe, Gottes Son.	Wie wil weten waar die gunst vandaan komt: hij bemint bovenal de kunst en is geleerde mensen genegen, aan wie hij alle gunst en liefde toont. Hij steunt hen waar hij maar kan en trekt zich hun lot getrouw aan. De musici en het koor mogen zich vrijelijk door hem getroost weten, hij is hun vader en beschermheer: beloon het hem, Heer Christus, Zoon van God.
Jr wenig findt man seines gleich an tugent, kunst, ehren so reich, Sein witz, weisheit, hoher verstand rühmt man im Reich und Behmer landt. Die Kaiserliche Maiestat an jm hat gar ein trewen Rath. Geneigt ist er zu fried und ruh, all sein Rathschläge da lenden zu, uff das Behem, die edle Kron, mög fried und alle wolfart han. Der Fürstlichen Durchleuchtigkeit sein dienst und raht ist steh bereit, Drumb der Erzherzog Ferdinand der Glück wündscht viel in seinem fund. Die Armen foddert er mit fleiss, des gibt jm alle Welt den preis, (est procurator pauperum, habebit ergo premium, aeternum tabernaculum, in coelo domicilium.)	Men vindt er weinigen als hij, zo rijk aan deugd, kunst en eer. Zijn scherpzinnigheid, wijsheid, hoog verstand roemt men in het Rijk en in Bohemen. De keizerlijke majesteit heeft aan hem een zeer trouwe raadsheer. Hij is genegen tot vrede en rust, al zijn adviezen sturen daarop aan, opdat Bohemen, die edele kroon, vrede en alle welvaart mag hebben. Voor de Vorstelijke Doorluchtigheid staan zijn dienst en raad steeds paraat, daarom wenst aartshertog Ferdinand hem veel geluk in zijn hoedanigheid. De armen steunt hij met ijver, daarvoor prijst de hele wereld hem, (hij is de pleitbezorger van de armen, daarom zal hij een beloning ontvangen, een eeuwige tabernakel, een woonplaats in de hemel.)
Und sonderlich der Jochimsthal sein gneigten willn steh rühmen soll, Denn er jn foddert alle zeit und steht trewlich uff seiner seit. Oft hat er Wiegel untergschoben, wenn’s alls kracht hat unten und oben, auch hat er offt gar manchen schimpff helffen abwenden mit eim glimpff, das wort geredt Stadt, Kirch und Schul, der Gmein und löblichen Rathstuhl.	En in het bijzonder Joachimsthal moet steeds zijn gunstige wil roemen, want hij steunt hen te allen tijde en staat trouw aan hun zijde. Vaak heeft hij ondersteuning (stutten) geboden, wanneer het overal kraakte en wankelde, ook heeft hij vaak menige smaad met zachtmoedigheid helpen afwenden, het woord gevoerd voor stad, kerk en school, voor de gemeente en de loofbare raad.
Er hat ausschlagen manchen streich, der uns zum nachteil hätt gereicht, sollt er recht haben troffen an, Daruon weiss nichts der gmeine Man, er denckt, es gscheh alls ungeschehr, dass wir allzeit ausgehn so leer. Ein guts wort frombt offt viel der Stadt, das jrr verleiht eim trewer Rath und thut seim Herren ein guten bricht, wenn gut offt sind fährlich bezicht. Auch ist eim sach offt nicht sehr gut, (denn wer ist’s, der allzeit recht thut?) dass denn ein Herr wohl ursach hat, ungnad zu drewen einer Stadt: als denn solch fewer löschen kann am besten ein trewer Florian. Der redt zur Sühn allzeit das best und sich nicht bald abweisen lässt, allen fleiss er fürwenden thut, bis er mög stilln seines Herren unmut.	Hij heeft menige slag afgeweerd die in ons nadeel zou zijn uitgevallen, als hij ons werkelijk had getroffen; daarvan weet de gewone man niets, hij denkt dat het allemaal toevallig gaat, dat wij er altijd zo (zonder kleerscheuren) van afkomen. Een goed woord baat de stad vaak veel, dat een trouwe raad haar verleent en brengt aan zijn heer een goed verslag uit, wanneer goeden vaak gevaarlijk beschuldigd worden. Ook is een zaak vaak niet best, (want wie is het, die altijd het juiste doet?) zodat een heer dan wel reden heeft om een stad met ongenade te dreigen: op zo'n moment kan zo'n vuur het best geblust worden door een trouwe Florian. Hij spreekt altijd het beste voor verzoening en laat zich niet zomaar wegsturen, hij wendt al zijn ijver aan, tot hij de onvrede van zijn heer kan stillen.
O wohl dem Land, O wohl der Stadt, die ein solchen Patronen hat, der jrr von herzen ist geneigt, im fall der not sein hülff erzeigt! denn er kann offt ausrichten mehr, denn sonst ein wolgerüstes heer.	O welgezegend het land, o welgezegend de stad, die zo'n beschermheer heeft, die haar van harte is genegen, in tijden van nood zijn hulp betoont! want hij kan vaak meer uitrichten dan anders een goed uitgerust leger.
Gleichwohl findt man der Rät (Reht) nicht viel, ein jeder nur wohl dienen will, acht’ nicht, ob’s alls zu boden geht, wenn er nur wohl beim Herren steht. Der Armen not geht jn nicht an: das thut niet mein Herr Florian. Darumb ich jn mit gantzem fleiss als mein Patron rühm, lob und preis. Das best hat er bey mir gethan, und hoff, er wird mich noch niet lan, desgleich mein Kindern nach meim tod beistehn und jn helfen aus not. Armer Witwen und Waiselein Patron und Vormund wird er sein und alter Leut sich nehmen an, den lohn wird er bey Christo han. Der will’s alls zahl’n bey Gottes gericht was Armen hie zu gut geschicht, unvergolten er’s niet lassen mag, er wird’s rühmen am Jüngsten tag und sprechen: Komm, mein Florian, das hastu dem und jenem gethan, bey mir liess’ hoch gerühmet han und sonderlich der alt Herman: jzt will ich’s alls bezahlen dir, komm und leb ewiglich bey mir, empfah für deine trew den lohn, die unverwelklich Himmelskron, dieselb von anfang ist bereit allen, die hie barmhertzigkeit in meinem Namen han erzeigt und Armen jre Hand gereicht und gedient mit eim guten wort, damit sie auch sind kommen fort. Herr Jhesu, wahrer Gottes Son, behüt für übel mein Patron hie zeitlich und dort ewiglich, von herzen grund das bitt ik dich. Sein Weib und Kind, sein Leib und gut durch dein Engel halt stets in hut, verley jm hie ein langes Leben und wollst jm dort das ewige geben. O HErre Christ, die bitt nimm an von dem alten Niclas Herman,              Amen.	Toch vindt men niet veel zulke raadsheren, ieder wil alleen maar goed dienen, let er niet op of alles te gronde gaat, als hij zelf maar in de gunst staat bij de heer. De nood van de armen raakt hen niet: dat doet mijn heer Florian niet. Daarom roem en prijs ik hem met alle ijver als mijn beschermheer. Hij heeft het beste voor mij gedaan, en ik hoop dat hij mij nog niet zal verlaten, evenzo mijn kinderen na mijn dood zal bijstaan en hen uit de nood zal helpen. Van arme weduwen en weesjes zal hij de beschermer en voogd zijn en hij zal zich over oude mensen ontfermen, de beloning daarvoor zal hij bij Christus hebben. Die dat alles zal vergelden bij Gods gericht; wat de armen hier aan goeds geschiedt, kan Hij niet onbeloond laten, Hij zal het roemen op de Jongste Dag en spreken: "Kom, mijn Florian, dat heb je voor die en die gedaan, bij mij heb je een hoge roem laten horen en in het bijzonder de oude Herman: nu wil ik je dit alles vergoeden, kom en leef eeuwig bij Mij, ontvang voor je trouw de beloning, de onverwelkbare hemelkroon, die vanaf het begin is bereid voor allen die hier barmhartigheid in Mijn Naam hebben betoond en armen hun hand hebben gereikt en gediend hebben met een goed woord, zodat zij ook vooruit konden komen. Heer Jezus, ware Zoon van God, behoed mijn beschermheer voor het kwaad hier in de tijd en daar in de eeuwigheid, uit de grond van mijn hart bid ik U dat. Zijn vrouw en kind, zijn lijf en goed, houd die door Uw engelen steeds in bewaring, schenk hem hier een lang leven en geef hem daar het eeuwige leven. O Heere Christus, neem dit gebed aan van de oude Nicolaus Herman, Amen.