Mundi renovatio

Vexilla regis | Ausonius and his Rose | Alain de Lille | Dulcis Jesu memoria | Mundi renovatio | Lux jucunda | Ambrosius | Veni Redemptor | Prudentius | Adam St. Victor
 

Dulcis Jesu memoria

jubilus Bernardi (beter: pseudo-Bernardi)

 

Het hele lied kunt u lezen met diverse vertalingen op deze pagina

 

 

Jesu_Dulcis_Memoria.jpg

 

Deze hymne (eigenlijk geen hymne, maar een sequens) doet wat het zegt. Het brengt de lezer/zanger/bidder van de zoete gedachtenis - memoria van Jezus naar de fysieke ervaring van zijn aanwezigheid, presentia
 

Dulcis Jesu memoria,

dans vera cordi gaudia,

sed super mel et omnia

eius dulcis presentia.

O Jezus, uw gedachtenis
vervult het hart met lafenis,
maar honingzoete zaligheid
is pas uw tegenwoordigheid.

 

Het lied stamt wrsch. uit het de late 12e eeuw, en is pas in de 15de eeuw in de liturgie terechtgekomen en wel in drie delen. Het bekendst werden de eerste 5 coupletten (met een doxologie)  "Jesu dulcis memoria" (eigenlijk voor de Vespers van het officie van de Heilige Naam van Jezus). De Engelse vertaling van Edward Caswall (1849) kon ook buiten de roomskatholieke wereld op een warm onthaal rekenen: 'Jesus, the very thought of Thee'. De melodie die meestal gebruikt wordt in de engelstalige wereld is er eentje van John Bacchus Dykes. In de Hervormde bundel van 1938 stond het lied ook (vertaling NN, 12 coupletten, duidelijk het Engels van Caswall volgend, zie Engelse pagina) met een gregoriaanse melodie uit het Antiphonale Monasticum. Geen succes in de hervormde kerk.

 

 

Een vertaling van de 5 eerste coupletten door J.W. Schulte Nordholt stond in het boek 'Hymnen' met dezelfde melodie. Dit lied haalde het Liedboek 1971 niet. Wel werd het opgenomen in het Liedboek 2013 (lied 373, zelfde melodie als 1938 , gregoriaans genoteerd - niet echt uitnodigend). Van het latijnse lied zijn vele versies in omloop (vaak met corruptie van tekst en aanwas van nieuwe strofen). Voor de muzikale zettingen die wij kennen is vaak een teksteditie uit de 15e-16e eeuw gebruikt, herkenbaar aan de inversie van de eerste twee woorden: Jesu dulcis memoria. Ook in de 19e eeuw werd die versie nog vaak gepubliceerd, soms met het epitheton: gereconstrueerde oertekst. De tekst is een geestelijk liefdeslied, een lied van verlangen, qua spirituele tonaliteit inderdaad issue de 'Bernard van Clairvaux. Na de inleidende strofen (geen hoger vreugde dan de ervaring van Jezus' presentie, met enkele fraaie literaire en muzikale zinswendingen) volgt dan het klassieke scala van zielstoestanden op weg naar de mystieke eenheidservaring: van het wenen vanwege de afwezigheid, tot de sensuele vreugde van de vereniging en mede-opname in zijn hemelvaart. Ik heb het laatste couplet ook maar vertaald. Samen met de 5 van Schulte Nordholt is het dan een kort mystiek lied op maat ver-/gesneden van een 21ste eeuwer. Voor een goed zingbare meditatieve melodie: luister eens naar Heinrich Schütz rijke toonzetting van enkele coupletten in zijn "O bone Jesu", SWV 471: bijv. het prachtige couplet "Jesu, sole serenior / et balsamo suavior / omni dulcore dulcior / pre cunctis amabilior.", bijv. op youtube (choraliter: 1:19)

 

Dulcis Jesu memoria,

dans vera cordi gaudia,

sed super mel et omnia

eius dulcis presentia.


Nil canitur suavius,

auditur nil iocundius,

nil cogitatur dulcius

quam Jesus Dei filius.


Jesu, spes penitentibus,

quam pius es petentibus,

quam bonus te querentibus:

sed quid invenientibus?


Jesus, dulcedo cordium,

fons veri, lumen mentium,

excedit omne gaudium

et omne desiderium.


Nec lingua potest dicere

nec littera exprimere,

expertus novit tenere

quid sit Jesum diligere.

 

...

 


Iam prosequamur laudibus

Jesum hymnis et precibus,

ut nos donet regalibus

cum Christo celi sedibus.

Amen.

 

 

O Jezus, uw gedachtenis
vervult het hart met lafenis,
maar honingzoete zaligheid
is pas uw tegenwoordigheid.


Er is geen liefelijker lied
en in het oor zo’n zoetheid niet,
en geen gedachte ooit zo schoon
als Jezus is, Gods lieve Zoon.

 

O hoop voor wie zich tot u keert,
o trouw voor wie naar U begeert,
Gij die al wie U zoekt bemint,
wat zijt Gij wél voor wie U vindt !
 

O Jezus in het hart een zon,
een strelend licht, een zoete bron,
die alle vreugd te boven gaat
en alles waar het hart op staat.
 

Geen taal weet daar voldoende van,
geen pen die dat beschrijven kan.
Wie in ‘t geloof is ingeleid,
die weet van Jezus’ innigheid.
                   [J.W. Schulte Nordholt]

...

 

 

Laat ons lofzingen, volgen hem,
met hymnen bidden, loven hem,
die ons, als eens de hemel wenkt,
oneindig grote vreugde schenkt.
                                             [dw]

 

 

 

 

 

[Dick Wursten, maart 2015]

 

 

 

 

This site was last updated
 February, 2017