Lc 2:14 in de Antwerpse Polyglot: εὐδοκία en bonae voluntatis
Het verschil
In de engelenzang van Lc 2:14 lezen de Griekse en de Latijnse kolom van de Polyglot niet hetzelfde als het gaat over het laatste deel (na de vrede op aarde gaan de wegen uiteen. De vulgaat (Latijn) leest hier een toevoeging: die vrede is voor hominibus bonae voluntatis (mensen van goede wil). Hieronymus heeft blijkbaar een een genitief gelezen: εὐδοκίας. Alle andere teksten in de Polyglot drukken of veronderstellen de nominatief εὐδοκία. De zin is ons als protestanten ook zeer vertrouwd: Ere zij God in den hoge, vrede op aarde, in de mensen een welbehagen (in het Grieks: καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία). NB: Oók de Syrische vertaler heeft blijkbaar een nominatief voor zich gehad (leid ik af uit de Latijnse vertaling: et voluntas bona hominibus - klik op de afbeelding hieronder, dan zoomt het beeld in).
Klik op de afbeelding om in te zoomen op het vers: v.l.n.r. : syrisch – Latijnse vertaling van het Syrisch – Vulgata – Griekse tekst (Complutensis zie onder).
Voor de liefhebbers: de meeste literaire bijbelgeleerden gaan er
tegenwoordig vanit, dat de Griekse editie die Hieronymus in de Vulgaat
vertaalde, de oudste is: εὐδοκίας. Vandaar dat moderne
vertalingen bijna altijd iets hebben als "bij mensen des welbehagens". Full treatment
van deze heerlijke tekstkritische uitdaging kunt u hier lezen.
Het interlineair
Het interlineair volgt het Grieks: boven εὐδοκία staat beneplacitum. De Vulgaatlezing bonæ voluntatis is met een verwijzingsteken naar de marge verschoven.
Dat is hetzelfde procedé als bij 1 Tim 3:16, waar mysterium in de regel staat en sacramentum in de marge. Een toelichting bij de variant geeft de Polyglot niet (noch in de Griekse, noch in de Latijnse lijst in deel VIII).